//
je leest...
Opinie & Beschouwing

‘Goh! Ik val onder een stroming’ bedacht ik me, eerst verheugd.

2012-07-10 16.00.16

Naar aanleiding van ‘Onsterfelijkheid’ en ‘Het boek van de lach en de vergetelheid’, Milan Kundera.

“Het existentialisme is een 20e-eeuwse filosofische en literaire stroming die individuele vrijheid, verantwoordelijkheid en subjectiviteit vooropstelt. Het existentialisme beschouwt iedere persoon als een uniek wezen, verantwoordelijk voor eigen daden en eigen lot. De uitdaging van ieder individueel mens is om in afwezigheid van een transcendente god en binnen zijn absurd en zinloos bestaan zijn vrijheid te gebruiken om een eigen ethos op te bouwen en zijn bestaan zodoende zin te geven.” Aldus wikipedia, postmodern product pur sang, altijd overschrijfbaar.

Ik zocht naar achtergrondinformatie, had namelijk net ‘Onsterfelijkheid’ van Milan Kundera (88) gelezen – een aanrader voor zoekers en intuïtieve filosofie-sneupers zoals ik, en toen zag mezelf doodleuk in wiki omschreven.

IsItMeTwo

‘Goh! Ik val onder een stroming, ‘ riep ik, eerst verheugd – had geen idee dat ik ergens in fitte, behalve dat ik van de postmoderne generatie moest zijn, gezien mijn geboortejaar (1960) en geografische herkomst (Noord-West Europa). Wat weer typerend postmoderne onnozelheid is, dat ik t van dat existentialisme niet dóórhad, dunkt me, omdat die nu eenmaal continue overgeleverd is aan zijn eigen vrijheid tot zingeving, zo individueel als maar kan, wat precies de kern raakt zodra het over mij en mijn generatie gaat. Ja, eerst was ik verheugd, maar het zakte weg, die vreugde, in een troebel moeras van grote, inderdaad existentiële onzekerheid.

Ik blijk de eiland-hopster van mijn persoonlijke bestaan, twijfel op zijn minst aan God of heb Hem opgedoekt, (zo niet naar míjn evenbeeld gekneed: een vrouw met slordige haren en gefronste blik). Deze ‘ik’ blijkt vervolgens niet in staat om één absolute waarheid te omvatten, twijfelt aan alles en heeft chronisch moeite met het maken van keuzes.

IsItMeOne

Maar niets staat vast. Ook wikipedia niet en daarom las ik gewoon een volgende roman van Kundera en legde het nieuwe besef tot een stroming te behoren onnozel naast me neer.

Had ik dat maar niet gedaan, dat verder lezen in een andere, nog oudere roman dan ‘Onsterfelijkheid’ *). Op bladzijde 130, deel 4, hoofdstuk 9 (Ambo | Anthos Uitgeverij Amsterdam, tiende druk 1983) stuitte ik op dit:

“Grafomanie (bezetenheid om boeken te schrijven) wordt volgens de wet een epidemie, indien de ontwikkeling van de maatschappij aan drie basisvoorwaarden voldoet:
1. een hoog, algemeen welvaartspeil dat het de mensen mogelijk maakt zich te wijden aan nutteloze activiteiten.
2. een hoge graad van atomisering van het maatschappelijke leven en de daaruit voortvloeiende algemene vereenzaming van het individu.
3. een radicaal gebrek aan grote maatschappelijke veranderingen van het leven binnen een volk.
(…)
Algemene vereenzaming veroorzaakt grafomanie, maar massale grafomanie bevestigt en vergroot tevens algemene vereenzaming. De ontdekking van de boekdruk maakte het destijds mensen mogelijk met elkaar te communiceren. In een tijd van algemene grafomanie zal het schrijven van boeken een tegenovergestelde betekenis krijgen: een ieder is omsingeld door zijn letters als door een spiegelwand die geen stem van buiten doorlaat.”

Ik schrijf, jij schrijft en wij schrijven massaal. Daar is niks individueels meer aan en daarmee is gezegd dat ik besta, maar niet betekenisvol. En ik hàd zo graag betekenisvol bestaan. Met een fotootje en een naam ernaast. Maar Kundera heeft ’t geflikt om mij onderuit te halen en in mijn kielzog de hele massa. Visionair als hij is (hij noteert dit fragment in de sociale media vrije wereld van 1978) beschrijft hij onze individuele nietigheid, want wat is in Godsnaam (in mijn postmoderne opvatting een vele keren overschreven Absolutist) de betekenis die ik (of jij) nog kan toevoegen aan de hausse van woorden? Ik zie het even niet. Niet meer. Nooit meer, nou… nu dan niet.

IsItMe

Typerend zoals ik die laatste zin van de vorige alinea schrijf. En doodeng. Nee, eerder hilarisch! Want hoewel ik niet bezeten ben van de gedachte een boek te willen schrijven, ontleen ik een groot deel van ‘mij’ aan wat ik zwart op wit stel. En nu lees ik maar zo dat ik in feite vereenzaam en daar zelf een flinke vinger in de pap heb, zij het op atomair niveau, en dus juist niet alleen, maar aan een massale activiteit deelnemend.

En wanneer is het cirkeltje nu rond? De stuitende welvaart is op zijn retour en laat een dronken, oververzadigd beeld zien. Er is teveel, het moet eraf, maar wat van wie? Kundera’s signalering van atomisering is zelfs nog verder doorgeschoten in bits and pieces en zelfs in de onwerkelijkheid virtualiteit beland. Grote maatschappelijke veranderingen zijn er wel, maar die voelen eerder als het uit elkaar vallen in nog meer onbetekenende deeltjes, als van de draaimolen afgeslingerd, dan als een bewust gekozen (r)evolutie. O help!

‘Jij’ vraagt je nu natuurlijk af wat ‘ik’ als postmoderne, continue aan mijn existentie twijfelende mens tegen deze nachtmerrie ga ondernemen. Dompel ik mij onder in vergetelheid of ga ik tegen wil en dank op zoek naar Kundera’s vrij exact omschreven ‘Onsterfelijkheid’? Waarbij ik dan nog de keuze heb uit de grote of de kleine variant? De kleine maakt me namelijk onsterfelijk voor familie en vrienden – heel plausibel, ontzettend aandoenlijk en hooguit voor de volgende generaties in een stamboom terug te vinden. De tweede maakt me groots, zoals Goethe op een amulet altijd hetzelfde afgebeeld staat, terwijl hij er in werkelijkheid niet uitgezien moet hebben. Of zoals Emily Brönthe aan haar enige roman ‘Wuthering Heights’ gekoppeld blijft, maar van wie ik nooit zal achterhalen wat ze ’s morgens het eerste dacht bij het opstaan, noch zal weten hoe zij het liefst haar sandwiches at en of ze wel eens ‘Damn it’ riep tegen haar zus Charlotte.

Ik blijf je, als ware twijfelaar, lekker het antwoord schuldig. Over een paar weken ga ik naar Engeland met vijf anderen op n remote spot enorm onbekend zitten wezen, treurend over een zoon die na de zomer op kamers gaat, genietend van mijn gezondheid, soms somberend over de toekomst, me ergerend aan mijn man die nog harder twijfelt dan ik. Dan weer alsof ik de wijsheid in pacht heb, de hond missend, etend en drinkend aan een gezamenlijke tafel, en zo onzeker als altijd. Ondertussen vechten wij eerst maar es een intellectuele hiërarchie uit en doen aan Britse klassenstrijd, net als in ‘Wuthering Heights’. Maar God verbannen we, omdat we er domweg niet bij kunnen. En daarna besluit ik dat ik tot geen enkele stroming behoor, gewoon omdat het kan. Alles kan immers… tot op zekere, woeste hoogte.

IsItMe2Nora van Dam (Switha Ro) las:

*) ‘Onsterfelijkheid’, 1988 en
‘Het boek van de lach en de vergetelheid’, 1978, Milan Kundera.

Advertenties

Over Switha Ro

Multidisciplinair theatermaakster met uitglijders naar Beeldende Kunst. 'De Vrouw breekt de buurt.'

Reacties

Nog geen reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Instagram

Descending #Snowdon in Wales. Oktober 2017. Autumn in 024. Visiting friends. Crazy sky there. End of Summer. These tomatoes will never become red. Two stars seem to fall down. Everything at its place. Ready to play 'Het wachten' at Buitengoed Gelderse Waarden tomorrow September 17. At 12,14 and 16 hours. Shortplay about a woman desperately waiting for her husband to come back from war.
Follow getikteteksten on WordPress.com
juli 2013
M D W D V Z Z
« Jun   Aug »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Sites die ik volg

Voer je e-mailadres in om deze blog te volgen en om per e-mail meldingen over nieuwe berichten te ontvangen.

Doe mee met 273 andere volgers

MALOU BROUWER

REIZEN. BOEKEN. & MEER

Greet Ilegems

Author, Photographer, Master of engineering sciences, Trying to capture a dream, the poetry of earth, life...

Mirjam van Zelst

journalist en tekstschrijver

KadeGee

Sterke verhalen en bescheiden anekdotes over een leven in transit.

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

Gekwaak uit Kwakkelland

Mijn verbazing, vervoering en ontroering

Di's Storia

verhalen gedichten illustraties

Kaj zoals-ie schrijft

Scherpte, humor en tederheid

In scherpe bewoordingen

Door Adriaan Hendriks

getikteteksten

...van switha Ro...

Andere taal

(Franse) taalverhalen

traveledith

Edith op reis

Poëzie aan het Plafond

Alwaar de grens tussen Poëzie en Proza© filterdun is.

wltrrr

Onregelmatige berichten uit de wondere wereld van pers en media ter bevordering van haat en angst.

De Nieuwe S

Dennis Gaens

Toekomst

geïnspireerd worden is je de toekomst herinneren.

K's Blog

van alles en nog meer

marja wouters

in woorden

%d bloggers liken dit: