//
je leest...
Opinie & Beschouwing

Doorsnee leven? (2)

20140210_124217“Nee, het kan niet waar zijn!” Dat is een uitspraak die volgt op iets wat je niet geloven kunt. Je zwijgt met een snel geplaatste hand voor de mond en kijkt in een staat van verbijstering of euforie naar datgene wat niet strookt met jouw idee van de werkelijkheid.

Ik had mijn contradictio-moment toen ik laatst de tv aanzette. (Ik beleefde daarbij overigens geen ware euforie of verbijstering. Want als je tv kijkt, betreed je een schemerrijk, een wereld in between. Leedvermaak lijkt dan eerder aan de orde. Plezier of walging kan ook, maar die heeft geen diepgang hier, omdat je in feite naar opgloeiende pixels staart. Maar dit terzijde.)

Nog verder terug dan die tv-avond lag het moment waarop ik mijn eerste artikel over Houellebecq plaatste. Ik vertelde over mijn bijna-sympathie voor zijn slap ogende personages en over de nietigheid die Michel de menselijke soort de ene keer mismoedig en de andere keer al gniffelend toedicht. Ik noemde onder andere de titel ‘Mogelijkheid van een eiland’ (2005), een roman waarin me, ondanks dat bijna-gevoel, toch de grote eenzaamheid van beroeps-humorist Daniël trof, te intelligent en te wrang zoals Houellebecq hem beschrijft, en zeker te snel op leeftijd voor de maatstaven van onze westerse wereld. Dat hij zich tenslotte door een intens liefdesverdriet laat vangen, iets wat hij al van mijlen ver heeft zien aankomen, is misschien wel tragisch, maar net niet helemaal. Niet als je bedenkt dat Houellebecq zijn personages hooguit voldoende leven lijkt in te blazen door ze een pakketje overgeërfde genen mee te geven dat zich door omstandigheden bepalen laat en enkel zijn driften volgt. En dus trof me niets in de roman met een mokerslag…

20140210_124217

Wel blijft al maandenlang een wijd, kaal en stoffig landschap op mijn netvlies achter uit dezelfde roman. Een assige vlakte schetst Houellebecq, met resten wereld waarin de laatste versie van Daniël, een van de vele klonen op rij (die eeuwen later elk in een afgezonderd bestaan met andere klonen hooguit via een logboek communiceren en dus niet meer lijfelijk contact hebben) naar de einder loopt en verdwijnt. Daniëls kloon, in Houellebecqs optiek bevrijd van de last van de lust, en daarmee een gelijkmatiger ‘mens’, lijkt in zijn geïsoleerde bestaan kwetsbaarder, maar dus ook vele malen moediger dan de oorspronkelijke Daniël, als hij zijn compound stiekem verlaat, nieuwsgierig naar een laatste versie van een vrouw die hij duizenden jaren geleden kende en ook de compound ontvlucht was.

Je zou be20140210_124217ter niet zo vechten tegen leeftijd en afwijzingen. Je zou beter maar helemaal niet vechten… Dat is wat me door het hoofd spookt als ik Houellebecqs romans lees en wat ook, voor zover ik het in allerlei recensies en verhandelingen terugvind, zijn bedoeling is. Wat valt er dan verder nog te lezen, behalve dat we met zijn allen met lede ogen het toekijken hebben?

Aristoteles leert ons dat de hoofdpersoon een ontwikkeling moet doormaken om het publiek mededogen te laten ervaren. Daarna kan het gelouterd naar huis. Voor mij als als regisseur is dit uitgangspunt essentieel – ik kan niet zonder. Het verklaart dus mijn halfsympathie ten aanzien van Houellebecqs personages, omdat ik meer nodig lijk te hebben. Zijn hoofdpersonen echter leunen slapjes tegen sektes aan, zijn anti-helden, godbetert soms zelfs klonen. Ze zoeken zich lusteloos een weg in het hier en nu, in belachelijk veel sex. Ze zonderen zich af en hebben toch een grote bek (in hun hoofd dan) – mijn God waar ben ik aan begonnen?! Maar het fascineert me toch.

Zo fascineert me bijvoorbeeld de plotselinge koppeling van die twaalfjarige jongen op de binnenflap van de kaft (staand op een platformpje bovenin een elektriciteitsmast en neerkijkend op de wereld) die pas aan het eind van ‘Platform – Midden in de wereld’ (2002) de inmiddels volwassen hoofdpersoon Michel blijkt te zijn. Die koppeling lost eigenlijk niet zo veel in, tenzij die ene droomwens om zich met zijn geliefde op een tropisch eiland terug te trekken – ook een platform? En ook tussen dat beeld op de binnenflap en het moment, aan het eind naar de bijna-gelukkige Michel is er niet veel in zijn karakter veranderd. Een paar honderd pagina’s lang weet hij in de luwte van zijn vriendins ondernemingslust te blijven, en spuit, naast veel zaad, één keer een in de loomheid van de aftersex opborrelend idee om het gapend saaie ‘belevenistoerisme’ om te zetten naar een zo legaal mogelijke variant van sextoerisme. Maar vervolgens is het vooral zijn in de branche werkende vriendin en haar compagnon die zich een slag in de rondte werken om Michels idee in succescijfers om te zetten. Op het moment dat Michel zichzelf betrapt op geluk ontploffen er letterlijk bommen. Terroristen maken ter plaatse een einde aan het walhalla.

Houellebecqs hoofdpersonen ontwikkelen zich dus wel degelijk!

20140210_124217Maar ik had, zoals aangekondigd, mijn contradictio-moment toen ik onlangs de tv aanzette. Een vrij oppervlakkig geuite “Het kan niet waar zijn!” ontsnapte me (want het was maar tv), en ik deed zo snel mogelijk mijn hand voor mijn mond. Ondanks mijn vluchtige reactie op wat ik in een eerste flits zag, bleef ik kijken. Arte zond een fictieve documentaire uit, die filmmaker Nicloux maakte over Houellebecqs vermeende gijzeling (ooit was hij inderdaad dagen ‘uit de lucht’, wat later simpelweg aan een internetprobleempje bleek te liggen, maar wel de kranten haalde). In de documentaire speelt Houellebecq zijn eigen rol (dus niet) – een gortdroog ogende reportagestijl toont de groeiende band tussen gegijzelde en gijzelnemers. Hilarisch hoe toch, van irritatie naar dronkenschap en wederzijdse ontboezemingen, vooral de figuur van Houellebecq in een onnavolgbare mix van lak aan de camera, non-acteren, deze niet te plaatsen film ook op je netvlies blijft. Maar in een heel andere sfeer dan dat eindbeeld uit ‘Mogelijkheid…’ heel alledaagse beelden met een gezellig breiende, lekker uitgezakte moeder van een van de gijzelnemers op de achtergrond…

Al schrijvend ‘puzzelt’ mij de vraag wat ik toch eigenlijk kwijt wil over die contradictie. Waarom ik Houellebecq blijf lezen en kijken! Kan ik het misschien niet rijmen dat iemand als Houellebecq zich nergens voor lijkt uit te willen sloven, zelfs niet met de camera op zijn lelijke snufferd, en toch de geniaalste beelden ophoest ten aanzien van ons oppervlakkige bestaan? En wat voor een karakter moet je hebben als je jezelf zo uitvent als hij doet? Want Houellebecq weet naast de sec en veelvuldig beschreven lelijkheid van zijn dierlijke personages met-net-iets-te-veel-bewustzijn verrekte goed wat schoonheid is, ook sensuele schoonheid. En ik kan dan wel hameren op een gebrekkige ontwikkeling in zijn personages, maar evenzo goed mezelf meteen onderuithalen, omdat, vreemd genoeg maar visionair mogelijk, Daniël als kloon toch een andere lijkt dan de oorspronkelijke. En ik kan me dan wel niet echt geraakt voelen, toch heb ik ook nu, op dit moment aan hem 1344 woorden besteed! Wat is dat toch?

“Het kan niet waar zijn!” Maar dat is het wel. Niemand van ons ontkomt aan dat lastige, geniale bewustzijn, dat ons als mens definieert, maar je daartoe ook meteen veroordeelt. Je slingert jezelf een levenlang heen en weer tussen de last van de menselijke ontwikkeling. Die moet namelijk, omdat wij weten. Van Aristoteles bijvoorbeeld moeten we, nee: van ons allemaal eigenlijk en het moet dus ook van mij. Maar zo eenvoudig is dat niet. Want ik ben net zo goed die apin, misschien de hoogste in de rangorde van dieren, maar toch dierlijk. De dagelijksheid zit mij dwars. Ik ruik bijvoorbeeld onder mijn oksels, heb zalfjes nodig voor een ouder wordende huid en poets mijn tanden. Tanden die Houellebecq niet meer heeft. Alleen vecht hij er niet tegen. Tenminste – hij laat dat helemaal niet zien. Sterker nog: hij heeft het gore lef om met zijn lelijke tronie en naar ingeteerde sigarettendamp ruikende kleren inclusief chronische drankkegel van jewelste mij te vertellen over lelijk en mooi, vies en lekker, schoonheid en verval, iets waar we allemaal met onze arrogantie naar verlangen om te lezen. En daarvan weer te denken dat we ons daaraan kunnen ontwikkelen…

Vroeger had je zo’n flauw rijmpje van popla wc-papier. Koning, keizer, admiraal – popla kennen ze allemaal. Maar het is waar. En Houellebecq laat ons de veeg zien en omschrijft daarbij heel precies de kleuren.

20140210_124217

 

 

Advertenties

Over Switha Ro

Multidisciplinair theatermaakster met uitglijders naar Beeldende Kunst. 'De Vrouw breekt de buurt.'

Reacties

2 gedachtes over “Doorsnee leven? (2)

  1. Doe mij maar Dostojevski 😊

    Like

    Geplaatst door Willem Jongkind (@Aanklacht) | 21 september 2014, 4:14 pm
  2. 😉

    Like

    Geplaatst door Switha Ro | 21 september 2014, 4:26 pm

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Instagram

Summertime, time to read and think about what you've read. Love those non-picture subjects. This one I made standing on a chair, looking through our new window under the roof top. Still life with scooter and long distance sculpture, right in the centre. My daily view when I leave school. In my backgarden. Limoncello in nispero colors. We talked and dreamed about it, those endless harvests of nispero fruit in Spain, with good friends. Remembering Spain, Callosa & Valencia 😊. Hole in the tree. Nervous birdy-noise came out of it.
Follow getikteteksten on WordPress.com
september 2014
M D W D V Z Z
« Aug   Nov »
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930  

Sites die ik volg

Voer je e-mailadres in om deze blog te volgen en om per e-mail meldingen over nieuwe berichten te ontvangen.

Doe mee met 267 andere volgers

MALOU BROUWER

REIZEN. BOEKEN. & MEER

Greet Ilegems

Author, Photographer, Master of engineering sciences, Trying to capture a dream, the poetry of earth, life...

Mirjam van Zelst

journalist en tekstschrijver

KadeGee

Sterke verhalen en bescheiden anekdotes over een leven in transit.

Jonas Bruyneel

Literatuur/Journalistiek/Muziek

Gekwaak uit Kwakkelland

Mijn verbazing, vervoering en ontroering

Di's Storia

verhalen gedichten illustraties

Kaj zoals-ie schrijft

Scherpte, humor en tederheid

In scherpe bewoordingen

Door Adriaan Hendriks

getikteteksten

...van switha Ro...

Andere taal

(Franse) taalverhalen

traveledith

Edith op reis

Poëzie aan het Plafond

Alwaar de grens tussen Poëzie en Proza© filterdun is.

wltrrr

Onregelmatige berichten uit de wondere wereld van pers en media ter bevordering van haat en angst.

De Nieuwe S

Dennis Gaens

Toekomst

geïnspireerd worden is je de toekomst herinneren.

K's Blog

van alles en nog meer

marja wouters

in woorden

%d bloggers liken dit: